Παρά την αυξανόμενη διαθεσιμότητα μοντέλων, η μετάβαση των βαν στην ηλεκτροκίνηση σκοντάφτει σε εμπόδια.
Σίγουρα η ηλεκτροκίνηση στην Ευρώπη δεν έχει προχωρήσει με τους προσδοκώμενους ρυθμούς. Παρ’ όλα αυτά έχει εξελιχθεί σε σημαντικό κομμάτι της αυτοκινητικής πραγματικότητας, με ενδεικτικά τα στοιχεία του Συνδέσμου Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA) για το διάστημα Ιανουάριος-Μάρτιος 2026, που μαρτυρούν ότι μία στις πέντε ταξινομήσεις καινούργιων αυτοκινήτων αφορά όχημα με αμιγώς ηλεκτρικό σύστημα κίνησης.
Αν όμως η ηλεκτροκίνηση στα επιβατικά αυτοκίνητα προχωράει με αργούς ρυθμούς, στα βαν η διείσδυση των συστημάτων μηδενικών εκπομπών ρύπων είναι σχεδόν ανύπαρκτη.
Με ποσοστό εξηλεκτρισμού μόλις λίγο πάνω από 10% -στο οποίο συμπεριλαμβάνονται και τα plug-in υβριδικά μοντέλα- τα βαν δεν υστερούν απλώς: «Αποκαλύπτουν ένα δομικό τυφλό σημείο στη στρατηγική απανθρακοποίησης της Ευρώπης», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο ACEA.
Σε αντίθεση με ό,τι μπορεί να πιστεύει κανείς, τα συγκεκριμένα οχήματα έχουν ξεκάθαρη στρατηγική σημασία για το ευρωπαϊκό αυτοκινητικό αποτύπωμα, καθώς αντιστοιχούν στο 13% της παραγωγής οχημάτων της Ε.Ε. με την παραγωγή τους να υπερβαίνει τις 1,8 εκ. μονάδες το 2025.
Πού σκοντάφτουν τα ηλεκτρικά βαν
Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στην απουσία επιλογών. Στην αγορά της Ε.Ε. διατίθενται περισσότερα από 70 μοντέλα με μπαταρία (ηλεκτρικά και plug-in hybrid), καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα επαγγελματικών χρήσεων.
Αποτελούν ραχοκοκαλιά των logistics τελευταίου μιλίου (last-mile) και σωσίβιο για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της Ευρώπης, υποστηρίζοντας κλάδους αξίας σχεδόν 1 τρισ. ευρώ. Ένα βαν, ωστόσο, εν αντιθέσει με ένα αυτοκίνητο, πρέπει να εγγυάται αδιάλειπτη επιχειρησιακή συνέχεια. Αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου ο εξηλεκτρισμός «κολλάει».
Το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι οι υποδομές φόρτισης. Για τους διαχειριστές στόλων δεν έχει σημασία μόνο ο αριθμός των σημείων φόρτισης, αλλά και το κατά πόσο αυτά ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες. Πρέπει να εξασφαλίζεται προσιτή και εύκολα προσβάσιμη ταχεία φόρτιση κατά τη διάρκεια της ημέρας, αξιόπιστη νυχτερινή φόρτιση, ειδικές εγκαταστάσεις ή χώροι φόρτισης: όλα αυτά δεν είναι «καλοδεχούμενα εξτρά», αλλά επιχειρησιακές αναγκαιότητες. «Χωρίς αυτά, ο εξηλεκτρισμός είναι απλά μη βιώσιμος» υπογραμμίζουν οι κατασκευαστές.
Τροχοπέδη αποτελούν και οι περιορισμοί φορτίου. Οι μεγαλύτερες μπαταρίες συχνά συνεπάγονται θυσία ωφέλιμου φορτίου ή υπαγωγή σε υψηλότερες κατηγορίες κανονισμών βάρους, ενεργοποιώντας αυστηρότερες και ακριβότερες απαιτήσεις, όπως ταχογράφους.
Την επέκταση των εξηλεκτρισμένων βαν αποτρέπει, επιπλέον, το συνολικό κόστος ιδιοκτησίας, με τον ACEA να εστιάζει στα υφιστάμενα φορολογικά κίνητρα, χαρακτηρίζοντάς τα λιγότερο ελκυστικά και συνεπή από εκείνα που ισχύουν για τα επιβατικά αυτοκίνητα.
Το μονοπάτι προς τον εξηλεκτρισμό
«Για να αποφύγουν τα βαν να γίνουν ο αδύναμος κρίκος στις προσπάθειες απανθρακοποίησης της Ευρώπης, τότε η ρύθμιση πρέπει να προσαρμοστεί», εξηγεί ο Σύνδεσμος Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων, αναλύοντας το μονοπάτι προς τον εξηλεκτρισμό τους.
Εξορθολογισμός των στόχων: Η σημερινή ευρωπαϊκή πολιτική προβλέπει ότι το ποσοστό των ηλεκτρικών βαν θα εκτοξευθεί από περίπου 10% σήμερα σε σχεδόν 40% μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια και θα αγγίξει σχεδόν το 100% έως το 2035. Ωστόσο, ο κλάδος των επαγγελματικών οχημάτων βασίζεται κυρίως σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες δύσκολα μπορούν να προχωρήσουν τόσο γρήγορα σε ακριβές επενδύσεις χωρίς επαρκείς υποδομές και στήριξη. Για αυτό προτείνεται μια πιο σταδιακή μετάβαση, με πιο χαλαρούς στόχους μείωσης των εκπομπών CO2 έως το 2030 και το 2035. Ο ACEA προτείνει μείωση CO2 κατά 35% έως το 2030 και 80% έως το 2035.
Μεγαλύτερη ευελιξία: Οι κατασκευαστές ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία στο σύστημα στόχων για τις εκπομπές CO2. Σήμερα, η συμμόρφωση κρίνεται σε ετήσια βάση, κάτι το οποίο πρέπει να αντικατασταθεί με αξιολόγηση σε πενταετείς περιόδους μέσου όρου (2025-2029 και 2030-2034). Με αυτό τον τρόπο οι χαμηλότερες επιδόσεις ενός έτους θα μπορούν να αντισταθμίζονται από καλύτερα αποτελέσματα στα άλλα έτη της περιόδου, μειώνοντας τον κίνδυνο κυρώσεων.
Διόρθωση των κανονιστικών ασυνεπειών: Τα υφιστάμενα όρια βάρους δημιουργούν μειονεκτήματα για τα ηλεκτρικά οχήματα, καθώς οι μπαταρίες τα καθιστούν βαρύτερα και τα φέρνουν πιο εύκολα κοντά ή πάνω από τα νομικά όρια. O ACEA ζητά αναθεώρηση του κανονιστικού πλαισίου ώστε να αρθούν τα ακούσια εμπόδια στην υιοθέτησή τους.
Υποδομές και κίνητρα: Τέλος, οι κατασκευαστές ζητούν υποδομές προσαρμοσμένες στις εμπορικές χρήσεις και στοχευμένα οικονομικά κίνητρα που να αντανακλούν τις πραγματικές οικονομικές ανάγκες των διαχειριστών βαν.
Πηγή: 4troxoi.gr