O θρήνος του Δημήτρη Λάγιου, που έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα στα 39 του χρόνια, για τα πάθη της Κύπρου, της δεύτερης πατρίδας του.
Σαν σήμερα…
Στις 11 Απριλίου του 1991 έφυγε από τη ζωή, στα τριανταεννέα του χρόνια, ο Δημήτρης Λάγιος, ένας συνθέτης που στο σύντομο διάστημα της καλλιτεχνικής του πορείας, κατάφερε να δημιουργήσει μια σειρά από θαυμαστά έργα. Είχε γεννηθεί στη Ζάκυνθο στις 7 Απριλίου του 1952…
«Ίνα τι εφρύαξαν έθνη»
«Στη σκηνή της ζωής μας τα δρώμενα παίζουν το δικό τους βασανιστικό παιχνίδι ανάμεσα στην προσδοκία και την προδοσία. Τότε είναι που ρωτάς τον εαυτό σου αν η σιωπή είναι πράξη αυτόχειρα ή κραυγή».
Δημήτρης Λάγιος
Στις αρχές του 1992 κυκλοφόρησε από τη Minos ένας ιδιαίτερος δίσκος, με τίτλο «Ίνα Τι», περιλαμβάνοντας μια σειρά από μελοποιημένους ύμνους του Δαυίδ από τον Δημήτρη Λάγιο, που επιμελήθηκε ενορχηστρωτικά ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης. Τραγούδησαν (και έψαλλαν) ο Γιώργος Νταλάρας, η Σαβίνα Γιαννάτου, ο Δώρος Δημοσθένους και ο ίδιος ο Δημήτρης Λάγιος και ο Γιώργος Νταλάρας, με τη συνοδεία της περίφημης χορωδίας «Διάστασης» από την Κύπρο (συντάκτης: Θανάσης Γιώγλου).
Το έργο αυτό δεν ήταν τίποτε άλλο από τον θρήνο του σπουδαίου δημιουργού για τα πάθη της Κύπρου, που υπήρξε η δεύτερη πατρίδα του.
«Κύπρος: Μοίρασαν μεταξύ τους τα χώματά μου έπαιξαν τα παιδιά μου κορώνα γράμματα σε πεδία μαχών».
Δημήτρης Λάγιος
Τα κομμάτια του δίσκου
1) Ίνα τι (Λόγος Δαυίδ-Μέλος από τη Ζακυνθινή Παραδοσιακή Ψαλμωδία-Εναρμόνιση: Δημήτρης Λάγιος-Ενορχήστρωση: Μιχάλης Χριστοδουλίδης) Γιώργος Νταλάρας & Φωνητικό Σύνολο «Διάσταση»
2) Αινείτε (Σύνθεση Δημήτρη Λάγιου-Λόγος Δαυίδ-Ενορχήστρωση: Μιχάλης Χριστοδουλίδης) Δώρος Δημοσθένους & Φωνητικό Σύνολο «Διάσταση»
3) Ουκ εισί λαλιαί (Δημήτρη Λάγιου-Λόγος Δαυίδ) Φωνητικό Σύνολο «Διάσταση»
4) Οι σπείροντες εν δάκρυσι (Δημήτρη Λάγιου-Λόγος Δαυίδ-Ενορχήστρωση: Μιχάλης Χριστοδουλίδης) Δημήτρης Λάγιος & Φωνητικό Σύνολο «Διάσταση»
5) Σουίτα σε Λα Ελάσσονα (Αποσπάσματα-Σύνθεση & Ενορχήστρωση: Δημήτρης Λάγιος) Ορχηστρικό
6) Ω γλυκύ μου έαρ [Στίχοι από την 3η στάση των εγκωμίων (Αι γεναιαί πάσαι) του όρθρου του Μεγάλου Σαββάτου (Εναρμόνιση: Δημήτρης Λάγιος-Ενορχήστρωση: Μιχάλης Χριστοδουλίδης) Χορωδία «Διάσταση»
7) Διεμερίσαντο τα ιμάτιά μου (Λόγος Δαυίδ-Μέλος από τη Ζακυνθινή Παραδοσιακή Ψαλμωδία-Εναρμόνιση: Δημήτρης Λάγιος-Ενορχήστρωση: Μιχάλης Χριστοδουλίδης) Γιώργος Νταλάρας & Φωνητικό Σύνολο «Διάσταση»
8) Εκοπίασα (Σύνθεση Δημήτρη Λάγιου-Λόγος Δαυίδ-Ενορχήστρωση: Μιχάλης Χριστοδουλίδης) Σαβίνα Γιαννάτου & Φωνητικό Σύνολο «Διάσταση»
9) Ωσεί ύδωρ (Δημήτρη Λάγιου-Λόγος Δαυίδ) Φωνητικό Σύνολο «Διάσταση»
10) Σήμερον κρεμάται (Εκκλησιαστική Υμνογραφία-15ο αντίφωνο του όρθρου της Μεγάλης Παρασκευής, που ψάλλεται την Μεγάλη Πέμπτη. Εναρμόνιση: Δημήτρης Λάγιος-Ενορχήστρωση: Μιχάλης Χριστοδουλίδης) Δημήτρης Λάγιος & Φωνητικό Σύνολο «Διάσταση»
11) Των θλιβόντων με (Σύνθεση Δημήτρη Λάγιου-Λόγος Δαυίδ-Ενορχήστρωση: Μιχάλης Χριστοδουλίδης) Σαβίνα Γιαννάτου & Φωνητικό Σύνολο «Διάσταση»
12) Σουίτα σε Λα Ελάσσονα (Απόσπασμα-Σύνθεση & Ενορχήστρωση: Δημήτρης Λάγιος) Ορχηστρικό
13) Τη Υπερμάχω (Τροπάριο της Ακολουθίας του Ακάθιστου Ύμνου-Εναρμόνιση: Δημήτρης Λάγιος) Σαβίνα Γιαννάτου & Φωνητικό Σύνολο «Διάσταση»
Έπαιξαν οι μουσικοί: Δημήτρης Ζουμπούλης (βιόλα, μαντολίνο), Σταύρος Αραπίδης (κιθάρα), Πλούταρχος Ρεμπούτσικας (βιολοντσέλο), Νίκος Τσεσμελής (κοντραμπάσο), Ευανθία Ρεμπούτσικα (βιολί), Μαρία Ρεμπούτσικα (βιολί), Βαγγέλης Χριστόπουλος (όμποε), Ροζίνα Χριστοπούλου (φλάουτο), Μαρκιανός Κουτρούλης (φαγκότο), Κώστας Παπαστάμου (βιολί Α’). Το εξώφυλλο σχεδίασε ο Δημήτρης Αρβανίτης πάνω σε ένα μέρος από το έργο του Καραβάτζιο «Ο Δαυίδ με το κεφάλι του Γολιάθ», την ηχογράφηση επιμελήθηκαν ο Σεκόντος Μπουχάγιερ και ο Χρήστος Κοσμάς στο Studio Echo, και την παραγωγή η Πέγκυ Λάγιου, που στο εσώφυλλο του δίσκου αναφερόταν στα «πώς» και στα «γιατί» της έκδοσης:
Με σεβασμό και κατάνυξη πλησίασε ο Δημήτρης Λάγιος το έργο του Δαυίδ. Κι αν αποφάσισε να το αγγίξει είναι γιατί μαγεύτηκε από την δύναμη της ποίησης αλλά και γιατί αναγνώρισε ότι μέσα από τους αρχαίους στίχους προβάλλει η σημερινή και αιώνια πραγματικότητα της Ελλάδας.
Ήταν η αγάπη του για την Κύπρο, που οδήγησε τον Δημήτρη Λάγιο στο έργο αυτό, γιατί είδε ότι μόνο με τέτοιους στίχους να κλάψει για τα πάθη της δεύτερης πατρίδας του. Μόνο αυτοί οι στίχοι της πρέπουν.
Το 1987 αρχίζει την προσπάθεια να δημιουργήσει ένα «μουσικό κλίμα» μέσα στο οποίο να μπορέσουν να υπάρξουν αλλά και να προβληθούν οι στίχοι του ποιητή, του προφήτη και του πολεμιστή Δαυίδ, όπως τον θεωρούσε.
Το αποτέλεσμα παρουσιάζεται σ’αυτό το δίσκο. Μουσικοί ήχοι της Ελλάδας του Δημήτρη Λάγιου που συνάντησαν τις πολύτιμες αρχαίες συλλαβές του Δαυίδ. Δυο φωνές που ξεκίνησαν από δύο άκρες του χρόνου και σμίξανε για μια μόνο στιγμή για να φωνάξουν ΙΝΑ ΤΙ ΘΕΕ ΜΟΥ; Ώστε μαζί να ακουστούν καλύτερα.
Με το έργο αυτό ο Δημήτρης Λάγιος καταθέτει ένα κομμάτι της ψυχής του για το λαό της Κύπρου, τους αδερφούς του.
To «ΙΝΑ ΤΙ» παρουσιάστηκε σαν χορόδραμα σε πολλές παραστάσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο, από το φωνητικό σύνολο και σχήμα κλασικού χορού «ΔΙΑΣΤΑΣΗ» της Κύπρου, το οποίο και ηχογράφησε το έργο για πρώτη φορά, μετά από πρωτοβουλία του Μάριου Παπαδόπουλου.
Ο Δημήτρης άφησε φεύγοντας, μια ενορχηστρωμένη για κλασικά όργανα σουίτα, η οποία ακούγεται σε τούτο τον δίσκο και την επιθυμία της πρωτοβουλίας του ενορχήστρωσης του έργου να έχει ο συνθέτης Μιχάλης Χριστοδουλίδης τον οποίο θαύμαζε σαν μουσικό και εκτιμούσε σαν άνθρωπο. Και ο Μιχάλης, δούλεψε, με ιδιαίτερη φροντίδα και τίμησε το έργο με το μεγάλο μουσικό ταλέντο του και την υπογραφή του.
Το αποτέλεσμα που βρίσκεται αποτυπωμένο εδώ, οφείλεται εξ ολοκλήρου στην αγάπη και την ευσυνείδητη σκληρή δουλειά του παντοτινού του φίλου, Γιώργου Νταλάρα, ο οποίος στάθηκε από την αρχή φύλακας προστάτης και ιδανικός ερμηνευτής του έργου του Δημήτρη. Την αγάπη και τη δουλειά τους πρόσφεραν η μοναδική Σαβίνα Γιαννάτου, το Φωνητικό σύνολο Διάσταση, ο Δώρος Δημοσθένους, οι μουσικοί, επίσης ο ηχολήπτης Χρήστος Κοσμάς.
Τέλος θα ήθελα να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου στα αδέλφια του Δημήτρη, Μάριο Παπαδόπουλο και Πανίκο Σχοινή για το ζεστό αγκάλιασμά τους και την αγάπη με την οποία περιβάλλουν το έργο του Δημήτρη.
Πέγκυ Λάγιου
Το έργο τούτο, είναι ταυτόχρονα η εκπλήρωση ενός ονείρου και ενός χρέους μας προς τον Δημήτρη Λάγιο. Όπου κι αν βρίσκεται, είμαστε βέβαιοι ότι μας παρακολουθεί έτσι σαν να’ναι κοντά μας και μαζί μας ενώνει τη φωνή του σ’αυτό το μεγάλο «ΓΙΑΤΙ».
Μαζί του πάντα, μέσα τον καλλιτεχνικό του χώρο, προχωρούμε και σαν δυναμογόνος αξία της ζωής μας, κινεί την ψυχή μας σε ανάταση και καλλιτεχνικό οραματισμό, ομορφαίνοντάς την και αξιοποιώντας την.
Ευχαριστούμε από καρδιάς τους φίλους μας, Γιώργο Νταλάρα και Μιχάλη Χριστοδουλίδη, που μας έδωσαν την ευκαιρία να συνεργαστούμε μαζί τους.
Πολιτιστικός Όμιλος «Διάσταση»
Κόντρα σε κάθε είδους φονταμενταλισμό, ο Δημήτρης Λάγιος μελοποίησε τους ύμνους επηρεασμένος, εύλογα, τόσο από τη μουσική παράδοση της Ζακύνθου, όσο και από τη δυτική μουσική τεχνοτροπία, που, για να λέμε την αλήθεια, δεν απέχουν και πολύ μεταξύ τους. Δεν θα μπω στη διαδικασία βεβαίως να ξεχωρίσω κομμάτια και ερμηνείες. Νομίζω άλλωστε πως το συγκεκριμένο υλικό δεν επιδέχεται κρίσεις αυτού του είδους. Ο δίσκος είναι ένα καλλιτεχνικό αριστούργημα, που ακούγεται κάλλιστα οποιαδήποτε στιγμή του χρόνου.
Τα περισσότερα από τα κομμάτια του δίσκου ακούστηκαν τη Μεγάλη Εβδομάδα του 1992 σε ένα μουσικό ντοκιμαντέρ πέντε επεισοδίων του ΜEGA, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Ανδρέα Θωμόπουλου, με τίτλο «Ύμνοι παράλληλοι», μαζί με βυζαντινούς ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας και κάποια από τα «Κατά Μάρκον» του Σταύρου Ξαρχάκου και του Νίκου Γκάτσου, που είχαν κυκλοφορήσει στα τέλη του 1991 με ερμηνευτή τον Γιώργο Νταλάρα. Σε ένα από τα επεισόδια μάλιστα, το «Εκοπίασα εν τω στεναγμώ μου» ακούστηκε από τον Γιώργο Νταλάρα και τη Σαβίνα Γιαννάτου, σε αντίθεση με την εκτέλεση του δίσκου, όπου τραγούδησε μόνο η Γιαννάτου. (Τα γυρίσματα της σειράς είχαν γίνει στη Ζάκυνθο και θυμάμαι χαρακτηριστικά τη συγκίνηση που ένιωσα, όταν τη Μεγάλη Παρασκευή ο Γιώργος Νταλάρας έψαλλε το «Ω γλυκύ μου έαρ»,μαζί με τη 45μελή χορωδία της Ζακύνθου, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Κώστα Σαμσαρέλου. Το όνομα αυτό μπορεί σε πολλούς να μη λέει τίποτα, αλλά για μένα υπήρξε δάσκαλος, αφού ήταν αυτός που έστησε το 1983 τη Φιλαρμονική του Δήμου Καλαμαριάς, της οποίας υπήρξε μαέστρος μέχρι τα τέλη του 1988. Ο Σαμσαρέλος έφυγε από τη ζωή το 1996 και κηδεύτηκε στη Ζάκυνθο, από την οποία καταγόταν).
Ο δίσκος «Ίνα Τι» κυκλοφόρησε και σε cd και το 1996 επανεκδόθηκε (με διαφορετικό οπισθόφυλλο) και διανεμήθηκε με το «Έθνος της Κυριακής».
Πηγή: ogdoo.gr