Η ταινία, συμπαραγωγή Κροατίας, Σλοβενίας και Ιταλίας «Fiume o Morte!» σε σκηνοθεσία του Κροάτη σκηνοθέτη, Ίγκορ Μπεζίνοβιτς βραβεύτηκε με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Κινηματογράφου στην κατηγορία Καλύτερου Ευρωπαϊκού Ντοκιμαντέρ, στο Βερολίνο.
Παραλαμβάνοντας το βραβείο στην τελετή απονομής των Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου (European Film Awards 2026) μαζί με τον παραγωγό Βάνια Γιαμπρόβιτς ο σκηνοθέτης το αφιέρωσε στους κατοίκους της Ριέκα, της πόλης που βρίσκεται στην καρδιά της ιστορίας της ταινίας, σύμφωνα με το Κροατικό Οπτικοακουστικό Κέντρο.
Η υπόθεση
Στην ταινία προσεγγίζεται ένα επεισόδιο από την ιστορία της πόλης της Ριέκα, με τους κατοίκους της περιοχής να αφηγούνται και να επανερμηνεύουν την ιστορία της 16μηνης κατοχής της το 1919, με επικεφαλής τον Ιταλό ποιητή, δανδή και προπαγανδιστή του πολέμου, Γκαμπριέλε Ντ’Ανούντσιο. Ο Μπεζίνοβιτς αξιοποιεί αρχειακό υλικό και δραματοποιημένες σκηνές, με ερασιτέχνες ηθοποιούς να ενσαρκώνουν τον Ντ’Ανούντσιο. Σε συνέντευξή του το 2025, ανέφερε ότι για να αντιμετωπίσει κανείς την “τρέλα” του Ντ’Ανούντσιο, πρέπει να μοιράζεται το ίδιο πάθος για την ιστορία. Η παραγωγή ανήκει στη Restart, με παραγωγούς τους Βάνια Γιάμπροβιτς και Τίμπορ Κέσερ, ενώ συνεργάστηκαν οι σλοβενική Nosorogi και ιταλική Videomante.
Η ταινία
Το «Fiume o morte!» έκανε πρεμιέρα στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Ρότερνταμ, αποσπώντας το κεντρικό βραβείο και το βραβείο FIPRESCI από διεθνείς κριτικούς.
Έκτοτε, προβλήθηκε σε φεστιβάλ σε Αυστραλία, Καναδά, Η.Π.Α, Ταϊβάν και Μεξικό, καθώς και στο MoMA της Νέας Υόρκης, συμμετέχοντας σε περισσότερα από 50 διεθνή φεστιβάλ και κερδίζοντας πολυάριθμες διακρίσεις. Στην Κροατία, το ντοκιμαντέρ σημείωσε ρεκόρ θεατών το 2025, προσελκύοντας 38.948 θεατές και καταγράφοντας τη μεγαλύτερη απήχηση ντοκιμαντέρ στη χώρα από την ανεξαρτησία της. Η ταινία διαγωνίστηκε με τέσσερις ακόμη υποψήφιες στην κατηγορία Καλύτερου Ευρωπαϊκού Ντοκιμαντέρ και βρέθηκε στη βραχεία λίστα για Καλύτερη Ευρωπαϊκή Ταινία, ανάμεσα σε 15 συνολικά επιλογές. Η παραγωγός Μαρίνα Γκούμζι, από το σλοβενικό στούντιο Nosorogi, δήλωσε ότι το «Fiume o Morte!» αμφισβητεί τα συναισθήματα αναταραχής, αμφιβολίας και φόβου, ενώ ενώνει την κοινότητα και διαβάζει την ιστορία μέσα από το πρίσμα του παρόντος, με παιχνιδιάρικο και χιουμοριστικό τρόπο, ένα επίτευγμα που υπερβαίνει την απλή κινηματογραφική παραγωγή, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του Σλοβενικού Κέντρου Κινηματογράφου.
Μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τη διάλυση της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας, η Ιταλία και το Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων διεκδίκησαν την πόλη Φιούμε (σημερινή Ριέκα). Η Συνδιάσκεψη Ειρήνης του Παρισιού πρότεινε την παράδοση της πόλης στη μελλοντική Γιουγκοσλαβία όμως, διαπραγματεύσεις το 1919 διακόπηκαν όταν στις 12 Σεπτεμβρίου Ιταλοί εθνικιστές υπό τον Ντ’Ανούντσιο κατέλαβαν τη Φιούμε για 16 μήνες. Λόγω διεθνών πιέσεων, η ιταλική κυβέρνηση δεν προχώρησε σε προσάρτηση, οδηγώντας τον Ντ’Ανούντσιο και τους υποστηρικτές του στη δημιουργία της Ιταλικής Αντιβασιλείας του Καρνάρο.
Ο σεναριογράφος και σκηνοθέτης Ίγκορ Μπεζίνοβιτς, ο οποίος μεγάλωσε στη Ριέκα, επανεξετάζει το τοπικό ιστορικό πείραμα εκείνης της εποχής, αξιοποιώντας δραματικές αναπαραστάσεις, συμμετοχή πολιτών, αρχειακό υλικό και ντοκιμαντερίστικη προσέγγιση. Ο Ντ’Ανούντσιο, αν και λιγότερο γνωστός διεθνώς, άφησε βαθύ αποτύπωμα στη Ριέκα, με την κηδεία του να λαμβάνει κρατική επισημότητα υπό τον Μπενίτο Μουσολίνι. Σε συνέντευξή του στο THR, ο Μπεζίνοβιτς ξεκαθάρισε πως στόχος του δεν ήταν να δημιουργήσει ταινία για έναν “τρελό δικτάτορα”, αλλά να αφηγηθεί την ιστορία της Ριέκα για τις επόμενες γενιές, ώστε να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη διδασκαλία της τοπικής ιστορίας.
Πηγή: ogdoo.gr