Η εμβληματική μορφή της φεμινιστικής πρωτοπορίας ανακοινώθηκε ότι πέθανε σε ηλικία 85 ετών, στη Βιέννη.
Καλλιτέχνις που επανακαθόρισε τη σχέση σώματος και εικόνας, πρωτοπόρος της Body Art και του Expanded Cinema, η Αυστριακή Valie Export ανακοινώθηκε πως έφυγε από τη ζωή, τρεις μέρες πριν συμπληρώσει τα 85 της χρόνια.
Γεννημένη ως Waltraud Lehner το 1940, υιοθέτησε το όνομα “Valie Export” και πρωταγωνίστησε με την ανατρεπτική σκέψη και δράση της από τη δεκαετία του ’60 και μετά, μετατρέποντας ακόμη και την ίδια της την ταυτότητα σε καλλιτεχνική και πολιτική πράξη.
Η Export αρχικά συνδέθηκε με τη ριζοσπαστική καλλιτεχνική σκηνή της Βιέννης και το κίνημα του Βιεννέζικου Ακτιονισμού, ένα ακραία σωματικό και προκλητικό καλλιτεχνικό ρεύμα του ’60, που επιχείρησε να συγκρουστεί με τον συντηρητισμό της μεταπολεμικής Αυστρίας, μέσα από performances, τελετουργικές δράσεις και τη χρήση του σώματος ως πολιτικού εργαλείου.
Η Export ωστόσο, διαφοροποιήθηκε αισθητά από τους άνδρες εκπροσώπους του κινήματος, καθώς έφερε στο επίκεντρο τη γυναικεία εμπειρία, την εικόνα του σώματος και τη σχέση εξουσίας ανάμεσα στον θεατή και τη γυναίκα-υποκείμενο. Υπήρξε από τις βασικές μορφές της φεμινιστικής πρωτοπορίας στην Ευρώπη, κινούμενη ιντερμιντιακά, με performance, βίντεο, φωτογραφία, εγκαταστάσεις αλλά και Εxpanded Cinema, μια μορφή κινηματογράφου που ξεπερνούσε την παραδοσιακή αίθουσα προβολής και χρησιμοποιούσε το σώμα, τον δημόσιο χώρο και τη ζωντανή δράση ως κινηματογραφικά μέσα.
Έγινε διεθνώς γνωστή μέσα από έργα όπως το Tapp und Tastkino (1968), όπου καλούσε περαστικούς να αγγίξουν το σώμα της μέσα από ένα φορητό «κουτί-σινεμά», ανατρέποντας τη θέση της γυναίκας ως παθητικού αντικειμένου θέασης. Εμβληματικό επίσης θεωρείται και το έργο της Genital Panic (1969), μια από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες της μεταπολεμικής καλλιτεχνικής πρωτοπορίας.
Η πορεία της στον κινηματογράφο ήταν εξίσου σημαντική. Έγραψε, σκηνοθέτησε και μόνταρε ταινίες μεγάλου μήκους, ανάμεσά τους το Invisible Adversaries (1977), ένα υβριδικό ψυχολογικό φιλμ επιστημονικής φαντασίας που εξερευνά την αποξένωση, την εικόνα και την κατασκευή της γυναικείας ταυτότητας μέσα από τα μέσα ενημέρωσης. Το ιδιαίτερο στην κινηματογραφική πορεία της Εxport είναι πως δεν εγκατέλειψε τη λογική της performance: το σώμα, η κάμερα και ο θεατής μοιάζουν να βρίσκονται σε συνεχή ένταση και σύγκρουση.
Τα φιλμ της προβλήθηκαν σε φεστιβάλ και διεθνείς κινηματογραφικούς θεσμούς, ενώ έργα της συμμετείχαν σε μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις όπως η Documenta και η Μπιενάλε της Βενετίας εκεί, μαζί με τη Maria Lassnig, εκπροσώπησε την Αυστρία, το 1980.
Η επιρροή της υπήρξε τεράστια σε επόμενες γενιές καλλιτεχνών του performance και της σωματικής τέχνης. Το 2005, η Marina Abramović επανεκτέλεσε το Genital Panic, στο πλαίσιο του project Seven Easy Pieces στο Μουσείο Guggenheim της Νέας Υόρκης, αναγνωρίζοντας τη σημασία της Εxport στην τέχνη της ίδιας.
Στην Ελλάδα, έργα της έχουν παρουσιαστεί σε εκθέσεις σύγχρονης τέχνης στην Αθήνα, μεταξύ άλλων και στο ΕΜΣΤ το 2017, στο πλαίσιο της έκθεσης Combat Breathing.
Πηγή: avopolis.gr