Στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης που θα πραγματοποιηθεί από τις 5 ως 15 Οκτωβρίου 2026.
Τιμητικό «Χρυσό Αλέξανδρο» για το σύνολο της προσφοράς του στο σινεμά απονέμει το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης στον σπουδαίο δημιουργό Νίκο Γραμματικό, έναν από τους πιο αγαπημένους Έλληνες σκηνοθέτες και σεναριογράφους. Η 67η διοργάνωση (5 έως 15 Νοεμβρίου) θα πραγματοποιήσει μεγάλο αφιέρωμα στο έργο του Νίκου Γραμματικού, στο πλαίσιο του οποίου θα προβληθούν όλες οι μεγάλου μήκους, αλλά και οι μικρού μήκους ταινίες του. Επίσης, θα έχουμε την ευκαιρία να τον απολαύσουμε σε μία ανοιχτή συζήτηση, στη διάρκεια της οποίας θα μοιραστεί με το κοινό τη δημιουργική του διαδικασία.
Παράλληλα, με όρους καθολικής προσβασιμότητας θα προβληθούν οι ταινίες Απόντες, μία από τις πιο εμβληματικές ταινίες του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου, η οποία συμπληρώνει φέτος 30 χρόνια και τα Νυχτολούλουδα. Οι προβολές θα πραγματοποιηθούν με χορηγό προσβασιμότητας την Alpha Bank.
Επίσης, η ειδική έκδοση του Φεστιβάλ Πρώτο Πλάνο θα είναι αφιερωμένη στον Νίκο Γραμματικό και θα περιλαμβάνει σπάνιο φωτογραφικό υλικό, μια μεγάλη συνέντευξη και πρωτότυπα κείμενα για τον ίδιο και το έργο του. Πολύτιμος συνεργάτης σε αυτό το τεύχος θα είναι ο Νίκος Παναγιωτόπουλος, συν-σεναριογράφος σε πολλές από τις ταινίες του Νίκου Γραμματικού, ο οποίος θα βρεθεί στη Θεσσαλονίκη για να συμμετάσχει με τον δικό του τρόπο στο αφιέρωμα.
«Ευχαριστώ πολύ, είναι μεγάλη μου τιμή. Στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης παίχτηκε η πρώτη μου ταινία και όλες οι επόμενες. Εκεί πήρα και το πρώτο μου βραβείο και εκεί το κοινό πάντα με αγκάλιαζε. Χαίρομαι πολύ που θα το συναντήσω ξανά» αναφέρει ο Νίκος Γραμματικός.
«Η χαρά μας για το αφιέρωμα στον Νίκο Γραμματικό είναι μεγάλη. Σπάνια ένας δημιουργός αφήνει τόσο ισχυρό αποτύπωμα, όχι μόνο στον χώρο του -το ελληνικό σινεμά- αλλά και στη συλλογική μνήμη. Οι ταινίες του είναι θαρραλέες, γεμάτες υπαρξιακή αλήθεια και πραγματικό νοιάξιμο για τον άνθρωπο, το φως και το σκοτάδι του, όσα μας συνδέουν με τους άλλους κι όσα μας χωρίζουν απ’ αυτούς, αλλά κι απ’ τον εαυτό μας. Οι Απόντες, ο Βασιλιάς ή Η εποχή των δολοφόνων, αλλά και οι υπόλοιπες ταινίες του, είναι ο καθρέφτης των σχέσεών μας, μιας ολόκληρης γενιάς και μιας χώρας εδώ και τέσσερις δεκαετίες. Υποδεχόμαστε και τιμούμε το έργο του Νίκου Γραμματικού με συγκίνηση», σημειώνει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ, Ορέστης Ανδρεαδάκης.
Ο Νίκος Γραμματικός αποτελεί μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και επιδραστικές φωνές του ελληνικού σινεμά. Οι ταινίες του, ποιητικές και ρεαλιστικές, μάς εισάγουν σε κόσμους γεμάτους στιγμές, παρέες, αναμνήσεις ματαιώσεις, έρωτες και ανεκπλήρωτα όνειρα. Οι ήρωές του, αντισυμβατικοί και ευάλωτοι, συγκρούονται με το περιβάλλον τους και με τον ίδιο τον εαυτό τους, καθώς προσπαθούν να πλοηγηθούν στα αδιέξοδα της ζωής τους. Το αφιέρωμα διατρέχει το δημιουργικό νήμα του Νίκου Γραμματικού από τα πρώτα του βήματα. Στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης θα προβληθούν επτά μεγάλου μήκους ταινίες του έλληνα σκηνοθέτη, ενώ παράλληλα, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να δει και τέσσερις σπάνιες μικρού μήκους ταινίες του.
Στο πλαίσιο του αφιερώματος, θα πραγματοποιηθεί στο Φεστιβάλ και μία ανοιχτή συζήτηση με τη συμμετοχή του σκηνοθέτη και συνεργατών του, ηθοποιών, σεναριογράφων, συντελεστών των ταινιών του.
Επίσης, θα πραγματοποιηθεί παρουσίαση του βιβλίου «Απόντες» (εκδόσεις Αντίποδες) του δημοσιογράφου και συγγραφέα Θεοδόση Μίχου, το οποίο καταγράφει την προφορική ιστορία της δημιουργίας της ταινίας και περιλαμβάνει τις εκ βαθέων εξομολογήσεις όλων των συντελεστών της πολυβραβευμένης ταινίας του σκηνοθέτη.
Ο Νίκος Γραμματικός γεννήθηκε στη Σαλαμίνα το 1963. Σπούδασε κινηματογράφο και μαθηματικά, ενώ από το 1984 ως το 1994 ανέλαβε την παραγωγή της ραδιοφωνικής εκπομπής Το σινεμά στο Γ΄ Πρόγραμμα στο Κρατικό Ραδιόφωνο, σε συνεργασία με τους σκηνοθέτες Αντώνη Κόκκινο και Γιάννη Καρυπίδη. Έχει σκηνοθετήσει εφτά ταινίες μεγάλου και πέντε ταινίες μικρού μήκους, κερδίζοντας πολλά βραβεία και συμμετοχές σε φεστιβάλ τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Ενδεικτικά, η πρώτη του ταινία μεγάλου μήκους Κλειστή στροφή κέρδισε το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 1991, η ταινία Η εποχή των δολοφόνων απέσπασε τα βραβεία Α΄ Ανδρικού και Β΄ Γυναικείου Ρόλου στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 1992, ενώ η ταινία Απόντες κέρδισε τα βραβεία Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας, Σεναρίου, Β΄ Ανδρικού Ρόλου, το βραβείο Ελλήνων Κριτικών Κινηματογράφου και το Βραβείο Κοινού στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 1996. Έχει διδάξει υποκριτική για τον κινηματογράφο στη δραματική σχολή «Δήλος», στη Σχολή Λυκούργου Σταυράκου και στο New York College.
Οι ταινίες του αφιερώματος
Στο μεγάλου μήκους σκηνοθετικό του ντεμπούτο, Κλειστή στροφή (1991), ο Ανδρέας είναι ένας κλέφτης αυτοκινήτων. Παραδίδει τα κλεμμένα αυτοκίνητα σε συγκεκριμένα πρόσωπα, με τα οποία έχει ελάχιστες σχέσεις. Οι μοναδικοί του φίλοι είναι μια σεξεργάτρια που τον βοηθά στις «επιχειρήσεις» του. Κάποια μέρα συναντά τυχαία την Ισμήνη, η οποία εισβάλλει στη ζωή του κάτω από παράξενες συνθήκες και τον παρασύρει σ’ ένα επικίνδυνο παιχνίδι. Πρωταγωνιστούν: Μηνάς Χατζησάββας, Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου, Γιώργος Νινιός, Γιώργος Μωρόγιαννης, Νίκος Δημητράτος, Στέλλα Καζάζη, Γιώργος Γιαννόπουλος.
Στην ταινία Η εποχή των δολοφόνων (1993) παρακολουθούμε τον Νίκο και τον Κώστα, δύο φίλους με το ίδιο χόμπι: τη σκοποβολή. Στο σκοπευτήριο ο Νίκος συναντά έναν παράξενο άντρα, τον Αντρέα, που του προτείνει να κάνει φόνους με αντάλλαγμα πολλά χρήματα. Εκείνος αρχικά αρνείται, στη συνέχεια όμως δέχεται προκειμένου να βοηθήσει τον φίλο του να ξεχρεώσει ένα μεγάλο χαρτοπαικτικό χρέος. Καθώς πλησιάζει όμως η μεγάλη μέρα, ο Νίκος αντιλαμβάνεται ότι δεν μπορεί να σκοτώσει. Τον φόνο διαπράττει τελικά μία γυναίκα, η Δάφνη. Οι σχέσεις μεταξύ των τεσσάρων ηρώων θα αναπτυχθούν μέσα από την αναζήτηση του εύκολου κέρδους, τον εκβιασμό και την ερωτική επιθυμία. Πρωταγωνιστούν: Γιώργος Γιαννόπουλος, Άκης Σακελλαρίου, Μπέτυ Λιβανού, Μηνάς Χατζησάββας, Νίκος Δημητράτος, Στέλλα Καζάζη, Τάσος Παλαντζίδης, Περικλής Λιανός, Νικολέτα Νεφέλη, Χρήστος Νομικός.
Στους Απόντες (1996) έξι φίλοι συναντιούνται σποραδικά στη διάρκεια μιας επταετίας που συμπίπτει με τα κρίσιμα χρόνια της κοινωνικής τους ένταξης. Η εμβληματική ταινία του Νίκου Γραμματικού, από τις πιο αγαπημένες στην ιστορία του ελληνικού σινεμά, καταγράφει τις συναντήσεις τους στο νησί της καταγωγής τους, το σκηνικό του κοινού τους παρελθόντος. Κάθε φορά που επιστρέφουν στο νησί, κουβαλάνε αναπόφευκτα τα ίχνη των προσωπικών επιλογών τους, αλλά και της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας: Μιας πραγματικότητας που -αργά αλλά σταθερά- τους αλλάζει και τους διαβρώνει χαλαρώνοντας τους δεσμούς τους, με αποτέλεσμα τη σταδιακή απώλεια της επικοινωνίας ανάμεσά τους. Το τέλος της εποχής των συλλογικών πραγμάτων θα τους βρει σκορπισμένους, αντιμέτωπους με την αυγή μιας εποχής στην οποία κυριαρχούν οι ατομικές λύσεις και επιδιώξεις. Στην ταινία πρωταγωνιστούν οι: Νίκος Γεωργάκης, Γιώργος Ευγενικός, Βαγγέλης Μουρίκης, Τάσος Νούσιας, Κωνσταντίνος Σταρίδας, Αιμίλιος Χειλάκης, Αντώνης Αντωνίου, Μηνάς Χατζησάββας, Άρτο Απαρτιάν, Βιβή Κόκκα, Δημήτρης Βογιατζής, Γιώργος Γιαννόπουλος, Ανατολή Αθανασιάδου.
Η ταινία Νυχτολούλουδα (1999) παρακολουθεί την άγνωστη σε μας εκπαίδευση των παιδιών με προβλήματα όρασης, η οποία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στην προσπάθειά τους να ενταχθούν σε μια κοινωνία, για την οποία μαθαίνουν ότι στηρίζεται, κυρίως, στην αίσθηση της όρασης. Ένα δωδεκάχρονο αγόρι, ο Mανώλης, μαζί με τους φίλους του, όλα παιδιά εκ γενετής τυφλά, μας παρασύρουν στο δικό τους κόσμο, όπου όλες οι αισθήσεις τους, κατ’ ανάγκη, οξύνονται. Στη διαδρομή τους, μας δείχνουν πώς συλλαμβάνουν και εκτιμούν τις λεπτομέρειες ενός εξωτερικού κόσμου που δεν είδαν ποτέ, τον τρόπο με τον οποίο ξεπερνούν τα εμπόδια που τους βάζει και εν τέλει πώς με τις αισθήσεις τους σε διαρκή επαγρύπνηση, τον γνωρίζουν.
Η ταινία Ο Βασιλιάς (2002) είναι βασισμένη στην πραγματικότητα και αφηγείται την ιστορία του Βαγγέλη: ενός 35χρονου άνδρα αποφασισμένου να ξεκόψει από το σκοτεινό παρελθόν και να αλλάξει τη ζωή του. Έτσι, δοκιμάζει να κάνει μια καινούρια αρχή στο κτήμα του πατέρα του στην Πελοπόννησο. Οι κάτοικοι της περιοχής τον υποδέχονται αρχικά με καχυποψία που μετατρέπεται γρήγορα σε απροκάλυπτη εχθρότητα. Μόνος υποστηρικτής του είναι ο αστυνόμος της γειτονικής κωμόπολης. Η απόφαση του Βαγγέλη να ξαναχτίσει τη ζωή του και η προσπάθεια του να αντιμετωπίσει το εχθρικό περιβάλλον, εξομαλύνουν την κατάσταση και ο Βαγγέλης μοιάζει να εντάσσεται στην τοπική κοινωνία. Μέχρι τη στιγμή που φτάνει η Μαρία, γυναίκα της ζωής του και σύνδεσμος με το παρελθόν, το οποίο κάνει μοιραία την εμφάνισή του και η ρήξη του ήρωα με το περιβάλλον είναι πλέον αναπόφευκτη. Ο Βαγγέλης βρίσκεται μπροστά σε ένα ηθικό δίλημμα: αξιοπρέπεια ή θάνατος; Πρωταγωνιστούν: Βαγγέλης Μουρίκης, Μαριλίτα Λαμπροπούλου, Μηνάς Χατζησάββας, Γιάννης Ζουγανέλης, Μπάμπης Γιωτόπουλος, Τάσος Νούσιας, Βιβή Κόκκα, Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Περικλής Λιανός, Κώστας Καλοκαιρινός, Άννα Βαγενά, Δήμητρα Χατούπη, Karafil Shena.
Στην Αγρύπνια (2005), ο Ανδρέας, ένας διεφθαρμένος αστυνομικός, καταζητείται. Η ζωή του έχει φτάσει σε αδιέξοδο. Μόλις πυροβόλησε τη γυναίκα του και προσπαθεί να φύγει από τη χώρα. Ο Νίκος, ιερέας, είναι ο αποξενωμένος μικρότερος αδελφός του. Έχουν να μιλήσουν εδώ και μια δεκαετία. Ο Ανδρέας χρειάζεται κάποιον να τον βοηθήσει να διαφύγει και ο Νίκος είναι η τελευταία του λύση. Μαζί περνούν μια περιπετειώδη νύχτα, στη διάρκεια της οποίας ο Ανδρέας επιστρατεύει όλες τις υπόγειες επαφές του για να οργανώσει την απόδρασή του. Αυτή η νύχτα είναι η αγρύπνια για το παρελθόν τους και για τη γυναίκα του Ανδρέα. Πρωταγωνιστούν: Βαγγέλης Μουρίκης, Μιχάλης Τσουρουνάκης, Αγγελική Δημητρακοπούλου, Ηρώ Λούπη, Έρση Μαλικένζου, Ευαγγελία Σαμιωτάκη, Δήμητρα Χατούπη, Γιάννης Οικονομίδης.
Το Μήδεια… κρείσσων τῶν ἐμῶν βουλευμάτων (2014) αποτελεί μια κινηματογραφική περιπέτεια βασισμένη στο ομώνυμο θεατρικό έργο του Ευριπίδη. Εκτυλίσσεται στους δρόμους της σύγχρονης Αθήνας, παίρνοντας τη μορφή μιας συναρπαστικής αστυνομικής έρευνας, στη διάρκεια της οποίας γινόμαστε μάρτυρες συζητήσεων με θεωρητικούς, σκηνοθέτες και ηθοποιούς, ενώ δίνουμε το «παρών» σε ακροάσεις και πρόβες. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι συναντάμε μέσω συνεντεύξεων ανθρώπους στο δρόμο που προκαλούν δέος. Σκοπός αυτής της περιπέτειας είναι να βρούμε τον Ιάσονα, τον θρυλικό σύζυγο της Μήδειας, και να αναλογιστούμε ποιος θα μπορούσε να είναι η ενσάρκωσή του στον σύγχρονο κόσμο, τι πήγε στραβά με αυτόν και γιατί δεν πέτυχε τους αρχικούς του στόχους. Πρωταγωνιστούν: Βαγγέλης Μουρίκης, Γιούκικο Κροντηρά, Τάσος Νούσιας, Σοφία Βογιατζάκη, Αντώνης Αντωνίου, Θοδωρής Κανδηλιώτης, Χρήστος Ρουπάκας, Ηρώ Λούπη, Γιώργος Γιαννόπουλος, Έρση Μαλικένζου.
Στο πλαίσιο του αφιερώματος θα προβληθούν και τέσσερις μικρού μήκους ταινίες του Νίκου Γραμματικού που ελάχιστες φορές έχουν προβληθεί σε κινηματογραφική αίθουσα.
Στην ταινία Μακρόθεν (1987) αναζητείται ένας δολοφόνος. Ποιος είναι; Οι ρόλοι αντιστρέφονται. Πρωταγωνιστούν: Μηνάς Χατζησάββας, Γιώργος Νινιός, Ανδρέας Κουτσουρέλης, Αρλέτα Ανδρεάδη, Δημοσθένης Κούρτοβικ, Σοφία Δρόσου, Χρήστος Καραντινός.
Στην Επικίνδυνη ζώνη (1988) ένας άντρας φτάνει σε ένα απόμερο ξενοδοχείο, όπου ακούει μια απόκοσμη μουσική να έρχεται από τη σοφίτα. Εκεί γνωρίζει έναν άντρα μεγάλης ηλικίας, που παίζει τη μελωδία σε ένα βιολοντσέλο. Η μουσική κρύβει ένα τρομακτικό μυστικό. Αναζητώντας την αλήθεια, ο άντρας διαπράττει ύβρη και εισέρχεται στο βασίλειο του Εφιάλτη. Πρωταγωνιστούν: Μηνάς Χατζησάββας, Γιώργος Μωρογιάννης, Έρση Μαλικένζου.
Στην μικρού μήκους Άβαξ (1989) ένας αεροπόρος, μετά από ένα ατύχημα, βρίσκεται απομονωμένος σε ένα ισόγειο διαμέρισμα. Εκεί ανακαλύπτει ένα παλιό σκάκι και ξεκινά μια παράξενη παρτίδα με τον ίδιο του τον εαυτό. Καθώς το παιχνίδι εξελίσσεται, η πραγματικότητα διαταράσσεται και τον οδηγεί σε φαντάσματα. Η θυσία της βασίλισσας πλησιάζει. Πρωταγωνιστούν: Μηνάς Χατζησάββας, Γιώργος Νινιός, Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου.
Στην ταινία Χάος (1994) δύο άντρες συναντιούνται τυχαία σε ένα βαγόνι τρένου και ένα παιχνίδι γάτας και ποντικιού αρχίζει, με τους ρόλους να εναλλάσσονται. Παίζει ο Θεός ζάρια ή βασιλεύει η απόλυτη τάξη; Την απάντηση δίνει ένας αναπάντεχος από μηχανής Θεός. Πρωταγωνιστούν Άκης Σακελλαρίου, Περικλής Λιανός.
Πηγή: ogdoo.gr